Nothing Is Impossible

dien dan giao luu
 
IndexCalendarGalleryTrợ giúpTìm kiếmThành viênNhómĐăng kýĐăng Nhậpgoogledantri.com.vnmyoperavtc newsVnExpressCLB GD NHAN SU
Tìm kiếm
 
 

Display results as :
 
Rechercher Advanced Search
Latest topics
» page rank service backlinks service
Mon Aug 01, 2011 9:42 pm by Khách viếng thăm

» Dazzle capture cards?
Mon Aug 01, 2011 7:39 pm by Khách viếng thăm

» Phong thủy xưa và nay
Thu Feb 04, 2010 2:54 pm by Admin

» Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 3
Wed Feb 03, 2010 3:58 pm by Admin

» Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 2
Wed Feb 03, 2010 3:57 pm by Admin

» Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Wed Feb 03, 2010 3:42 pm by Admin

» Quản lý tài chính trường phổ thông
Wed Feb 03, 2010 3:10 pm by Admin

» Quản lý hoạt động day học 2
Wed Feb 03, 2010 2:42 pm by Admin

» Quản lý hoạt động day học
Wed Feb 03, 2010 2:42 pm by Admin

Navigation
 Portal
 Diễn Đàn
 Thành viên
 Lý lịch
 Trợ giúp
 Tìm kiếm
Diễn Đàn
Top posters
Admin
 

Share | 
 

 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
Admin
Admin


Tổng số bài gửi : 55
Join date : 08/10/2009
Age : 27
Đến từ : Lâm Đồng

Bài gửiTiêu đề: Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp   Wed Feb 03, 2010 3:42 pm

Chương 5
QUẢN LÝ CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Sau khi học xong chương này, học viên sẽ có khả năng tốt hơn để:
- Nhận thức đúng về các hoạt động giáo dục (giáo dục ngoài giờ lên lớp, giáo dục
dân số, giáo dục phòng chống ma tuý), về tầm quan trọng của nó đối với quá trình hình thành và phát triển nhân cách học sinh.
- Xác định nội dung, hình thức các hoạt động giáo dục phù hợp với lứa tuổi học
sinh và điều kiện cụ thể của từng nhà trường.
- Thực hiện các biện pháp quản lý các hoạt động giáo dục một cách có hiệu quả,
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.

A. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP, GIÁO DỤC DÂN SỐ, GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG
MA TÚY TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

I. HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP TRONG NHÀ TRƯỜNG
PHỔ THÔNG
1. Khái niệm
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được hiểu như sau:
"Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học của các môn học ở trên lớp. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối hoạt động dạy - học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động của học sinh"1
"Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học-kĩ thuật, lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn nghệ, thẩm mĩ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, v..v. để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách (đạo đức, năng lực, sở
trường)"2
Như vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài thời gian học tập trên lớp. Đây là một trong hai hoạt động giáo dục cơ bản, được thực hiện một cách có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường; là hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ.

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo - Chương trình trung học cơ sở - NXB Giáo dục 2002 - tr 99
2. Đặng Vũ Hoạt (chủ biên) -Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở - NXBGD1998-tr7


Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp do nhà trường tổ chức và quản lí với sự tham gia của các lực lượng xã hội. Nó được tiến hành tiếp nối hoặc xen kẽ hoạt động dạy - học trong nhà trường hoặc trong phạm vi cộng đồng. Hoạt động này diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình này được thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc.

Anh/Chị hãy phân biệt các hoạt động:
- Hoạt động ngoài giờ lên lớp;
- Hoạt động Đoàn, Đội, Sao nhi đồng trong nhà trường; - Hoạt động ngoại khóa bộ môn.


2. Vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.1. Vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.1.1. Nhà trường có nhiệm vụ dạy chữ và dạy người. Nếu nhà trường chỉ thực
hiện hoạt động dạy - học các bộ môn văn hóa trên lớp thì nhiệm vụ dạy người sẽ không hoàn thành, vì học sinh sẽ thiếu môi trường hoạt động và giao tiếp, hạn chế về tình huống thực tế, hạn chế về thời giancác em hầu như không có điều kiện để trải nghiệm những kiến thức đã học vào hoạt động thực tế. Vì vậy, việc nhà trường tổ chức các hoạt động, các mối quan hệ khác nhau vào thời gian ngoài giờ lên lớp là điều kiện quan trọng để hình thành thái độ, rèn luyện hành vi, kĩ năng xã hội cho học sinh. Nói cách khác, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí rất quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ dạy người trong các nhà trường hiện nay.
Dưới góc độ chỉ đạo chung, vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được khẳng định tại điều 27 Điều lệ trường tiểu học và điều 24 Điều lệ trường trung học (ban hành ngày 11 tháng 7 năm 2000), là một trong hai hoạt động giáo dục trong nhà
trường:
- Hoạt động giáo dục trên lớp được tiến hành thông qua các môn bắt buộc và tự chọn
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp do nhà trường phối hợp với các lực
lượng giáo dục ngoài nhà trường tổ chức,
Như vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không phải là hoạt động "phụ",
hoạt động "bề nổi" mà giữ một vị trí rất quan trọng trong các hoạt động giáo dục của các nhà trường.
2.1.2. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai
chiều giữa nhà trường và xã hội
- Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhà trường có điều kiện phát huy vai trò tích cực của mình đối với xã hội , mở ra khả năng thuận lợi để gắn học với hành, nhà trường với xã hội thông qua việc đưa Thầy và Trò tham gia các hoạt động cộng đồng.
- Bằng việc đóng góp sức người, sức của của cộng đồng để tổ chức các hoạt động giáo dục, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là điều kiện và phương tiện để huy động sức mạnh cộng đồng tham gia vào quá trình đào tạo thế hệ trẻ, vào sự phát triển nhà trường.
2.2. Vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Từ vị trí quan trọng nêu trên, theo các tác giả Nguyễn Dục Quang và Ngô Ngọc
Quế thì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có những vai trò thể hiện ở những điểm sau:
- "Đây là dịp để học sinh củng cố tri thức đã học ở trên lớp, biến tri thức thành niềm tin. Thông qua các hình thức hoạt động cụ thể, học sinh có dịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, làm cho những tri thức đó trở thành của chính các em.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối hoạt động dạy học, do đó tạo nên sự hài hòa, cân đối của quá trình sư phạm tổng thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu giáo dục của cấp học.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vừa củng cố, vừa phát triển quan hệ giao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thu hút và phát huy được tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phát huy cao độ tính chủ thể, tính chủ động, tích cực của học sinh. Dưới sụ cố vấn, giúp đỡ của giáo viên, học sinh cùng nhau tổ chức các hoạt động tập thể khác nhau trong đời sống hàng ngày ở nhà trường, ngoài xã hội. Từ đó giúp hình thành những kinh nghiệm giao tiếp, ứng xử có văn hóa,
giúp cho việc hình thành và phát triển nhân cách ở các em."
2.3. Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.3.1.Ở trường Tiểu học
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học nhằm:
1. Củng cố và khắc sâu kiến thức của các môn học trên lớp; mở rộng hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống cộng đồng, bước đầu hình thành kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh.
2. Bước đầu rèn luyện và hình thành cho học sinh các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học như: kĩ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa; kĩ năng tổ chức và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; hình thành các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động tự phục vụ và hoạt động tập thể.
3. Bồi dưỡng thái độ tự giác tham gia các hoạt động tập thể; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xã hội.

2.3.2. Ở trường Trung học cơ sở
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở nhằm3:
"1. Củng cố và khắc sâu những kiến thức của các môn học; mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh.
2. Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh trung học cơ sở như: kĩ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa; kĩ năng tổ chức quản lí và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; củng cố, phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội.
3. Bồi dưỡng thái độ tự giác tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với
quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xã hội."
2.3.3. Ở trường Trung học phổ thông
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông có mục tiêu giúp cho học sinh4:
"1. Nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, biết tiếp thu
những giá trị tốt đẹp của nhân loại; củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp; có thức trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; có ý thức lựa chọn nghề nghiệp.
2. Củng cố vững chắc các kĩ năng cơ bản đã được rèn luyện từ trung học cơ sở để trên cơ sở đó tiếp tục hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu như: năng lực tự hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động chính trị - xã hội, năng lực tổ chức quản lí
3. Có thái độ đúng đắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản thân; đấu tranh tích cực với những biểu hiện sai trái của bản thân (để tự hoàn thiện mình) và của người khác; biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống".
2.4. Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
2.4.1. Nhiệm vụ giáo dục về nhận thức
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh bổ sung, củng cố và hoàn thiện những tri thức đã được học trên lớp; giúp cho các em có những hiểu biết mới, mở rộng nhãn quan với thế giới xung quanh, cộng đồng xã hội.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh biết vận dụng những tri thức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống (tự nhiên, xã hội) đặt ra, giúp các em định hướng nghề nghiệp trong tương lai.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh biết tự điều chỉnh hành vi, lối sống cho phù hợp chuẩn mực đạo đức. Qua đó cũng từng bước làm giàu thêm những kinh nghiệm thực tế, xã hội cho các em.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh định hướng chính trị, xã hội, có những hiểu biết nhất định về truyền thống đấu tranh cách mạng, truyền thống xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyền thống văn hóa tốt đẹp của đất nướcqua đó cũng tăng thêm sự hiểu biết của các em về Bác Hồ, về Đảng, về Đoàn, về Độimà thực hiện tốt nghĩa vụ của học sinh, của đội viên, của đoàn viên.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh có những hiểu biết tối thiểu về các vấn đề có tính thời đại như vấn đề quốc tế, hợp tác, hòa bình và hữu nghị, vấn đề bảo vệ môi sinh, môi trường, vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình, vấn đề pháp luật
2.4.2. Nhiệm vụ giáo dục về thái độ
- Trước hết, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải tạo cho học sinh những hứng thú và lòng ham muốn hoạt động. Vì vậy, đòi hỏi nội dung, hình thức và qui mô hoạt động phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí, lứa tuổi và nhu cầu của học sinh, lôi cuốn các em tự giác tham gia để đạt được hiệu quả giáo dục.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp từng bước hình thành cho học sinh niềm tin vào những giá trị mà các em phải vươn tới, đó là niềm tin vào chế độ xã hội chủ nghĩa đang đổi mới mà Bác Hồ và Đảng ta đã chọn, tin vào tiền đồ, tương lai của đất nước. Từ đó các em có lòng tự hào dân tộc, mong muốn làm đẹp thêm truyền thống của trường, của lớp, của quê hương mình, mong muốn vươn lên trở thành con ngoan, trò giỏi để trở thành công dân có ích cho xã hội mai sau.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bồi dưỡng cho học sinh những tình cảm đạo đức trong sáng, qua đó giúp các em biết kính yêu và trân trọng cái tốt, cái đẹp, biết ghét và đấu tranh với cái xấu, cái lỗi thời không phù hợp.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bồi dưỡng cho học sinh tính tích cực, tính năng động, sẵn sàng tham gia hoạt động xã hội. hoạt động tập thể của trường, của lớp vì lợi ích chung, vì sự trưởng thành và tiến bộ của bản thân.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn góp phần giáo dục cho học sinh tình đoàn kết hữu nghị với thanh thiếu niên, nhi đồng quốc tế, với các dân tộc trên thế giới.
2.4.3. Nhiệm vụ rèn luyện kĩ năng
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rèn luyện cho học sinh những kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hóa, những thói quen tốt trong học tập, lao động công ích và trong các hoạt động khác.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rèn luyện cho học sinh các kĩ năng tự quản, trong đó có kĩ năng tổ chức, kĩ năng điều khiển và thực hiện một hoạt động tập thể có hiệu quả, kĩ năng nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rèn luyện cho học sinh các kĩ năng giáo dục, tự điều chỉnh, kĩ năng hòa nhập để thực hiện tốt các nhiệm vụ do thầy cô hoặc tập thể giao cho.

3. Các nguyên tắc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Hàng năm, cứ đến dịp kỉ niệm ngày thành lập Đảng 3/2, trường trung học cơ sở
X ở TP.Hồ Chí Minh lại tổ chức cho học sinh các khối lớp đi tham quan Bảo tàng lịch sử. Bao giờ học sinh khối lớp 6 cũng tham gia đủ nhất, số học sinh các khối lớp khác giảm dần và học sinh khối lớp 9 tham gia ít nhất. Anh/Chị hãy lí giải hiện tượng này, từ đó đưa ra cách thức tổ chức hoạt động để có thể lôi cuốn sự hào hứng, nhiệt tình tham gia của học sinh.


Để đạt được chất lượng và hiệu quả giáo dục mong muốn, nhà trường cần phải
tuân thủ một số nguyên tắc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sau đây:
3.1. Nguyên tắc về tính mục đích, tính kế hoạch
- Tính mục đích: Bất cứ hoạt động giáo dục nào cũng phải đạt được những mục
đích nhất định, tuy nhiên thực tiễn giáo dục trong nhà trường cho thấy, mục tiêu giáo dục của các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thường bị che lấp bởi những tiêu chí mang tính thi đua, phong trào như nhà trường sẽ có giải vàng về điền kinh trong Hội khỏe Phù đổng cấp tỉnh, giải thi tìm hiểu Luật giao thông đường bộVì vậy, nhà trường phải xác định mục đích của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho cả năm học, từng học kì, từng hoạt động; trong đó cần định hướng tính đa dạng của mục tiêu giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện.
- Tính kế hoạch: kế hoạch sẽ định hướng và giúp cho việc tổ chức hoạt động có
chất lượng và hiệu quả. Tính kế hoạch của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ đảm bảo tính ổn định tương đối, tính hệ thống và tính hướng đích, không gây sự hỗn loạn và tùy tiện trong tổ chức các hoạt động của nhà trường. Trên cơ sở kế hoạch, nhà trường chủ động định hướng cách thức tổ chức, dự tính các nguồn lực (con người, kinh phí, cơ sở vật chất, thời gian), nội dung, hình thức cũng như qui mô hoạt động; sự chuẩn bị kế hoạch giáo dục chu đáo sẽ đem lại chất lượng, hiệu quả giáo dục mà nhà trường và xã hội mong muốn.
3.2. Nguyên tắc về tính tự nguyện, tự giác tham gia hoạt động
- Nếu học sinh bắt buộc phải học tập các môn học trên lớp thì các em có quyền
lựa chọn tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mà các em ưa thích. Nguyên tắc này đảm bảo học sinh có quyền lựa chọn tham gia các hoạt động phù hợp với khả năng, hứng thú, sức khỏe và điều kiện cụ thể của bản thân mỗi em; chỉ có như vậy, nhà trường - nhà giáo dục mới tạo được sự hứng thú, tự giác và tích cực tham gia hoạt động, phát huy được thiên hướng, khả năng của mỗi học sinh, trên cơ sở đó giúp nhà trường và gia đình hướng nghiệp học sinh phù hợp nhất.
- Nguyên tắc này đòi hỏi nhà trường - các nhà giáo dục phải tổ chức được nhiều
hoạt động phong phú, đa dạng; tổ chức và duy trì được nhiều nhóm hoạt động với các chủ đề các khác nhau như các câu lạc bộ bộ môn, các đội thể thao, đội văn nghệ; các hoạt động giao lưu kết bạn trong và ngoài nhà trường, hoạt động tham quan du lịch kết hợp học tập, các hoạt động văn nghệ, thể thao, lao động công ích, từ thiện xã hộiChỉ khi nhà trường tổ chức được nhiều hoạt động phong phú, đa dạng thì học sinh mới có cơ hội được lựa chọn tham gia loại hình hoạt động mà mình ưa thích, khi đó nguyên tắc đảm bảo tính tự giác, tự nguyện tham gia hoạt động của học sinh mới trở thành hiện thực. Thực hiện tốt nguyên tắc này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
3.3. Nguyên tắc tính đến đặc điểm lứa tuổi và tính cá biệt của học sinh
Trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách học sinh, mỗi lứa tuổi có
những đặc điểm tâm sinh lí khác nhau, cá biệt có một số ít học sinh có những biểu hiện khác biệt trong quá trình phát triển. Nhà trường - giáo viên phải hiểu những nét đặc trưng của sự phát triển này để tổ chức hoạt động có nội dung và hình thức đáp ứng nhu cầu và phù hợp với khả năng của từng lứa tuổi học sinh. Vì vậy, giáo viên cần thường xuyên theo dõi học sinh, phát hiện những nét mới, những khả năng mới được hình thành ở các em để kịp thời đề xuất và điều chỉnh nội dung và hình thức hoạt động cho phù hợp với sự phát triển của các em trong từng giai đoạn của năm học, của cấp học.
3.4. Nguyên tắc kết hợp sự lãnh đạo sư phạm của thầy với tính tích cực, độc
lập và sáng tạo của học sinh
- Tính tích cực, độc lập và sáng tạo được coi là những tiêu chí đánh giá khả năng
tham gia hoạt động của học sinh, trình độ tự quản các hoạt động tập thể của các em. Đặc biệt, đối với học sinh THCS, THPT thì nguyên tắc này phải được quán triệt trong quá trình tổ chức hoạt động cho học sinh, phải được thể hiện từ bước chuẩn bị hoạt động, đến bước tiến hành hoạt động cho đến đánh giá kết quả hoạt động. Trong mỗi bước, học sinh phải thực sự phát huy khả năng của mình, được bày tỏ ý kiến của mình cũng như những sáng kiến nhằm giúp cho chính hoạt động của tập thể đạt hiệu quả.
- Ở lứa tuổi học sinh phổ thông, các em chưa có đủ kinh nghiệm sống, kinh
nghiệm tổ chức hoạt động; vì vậy, vai trò của thầy cô giáo là người định hướng, gợi ý, dẫn dắt, giúp đỡ các em trong quá trình tổ chức hoạt động nhưng không làm thay họ.
4. Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
(1) Anh/Chị hãy xác định nội dung và hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp được tổ chức trong các nhà trường hiện nay.
(2) Anh/Chị hãy xây dựng nội dung và hình thức hoạt động của các tiết sinh hoạt
dưới cờ tháng 9 ở đơn vị công tác.
(3) Anh/Chị hãy xây dựng nội dung và hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp tháng 11 cho từng khối lớp trong nhà trường.
(4) Anh/Chị hãy xây dựng nội dung và hình thức hoạt động của các tiết sinh hoạt
lớp cuối tuần của từng khối lớp trong tháng 3 ở đơn vị công tác.
4.1. Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Nội dung hoạt động giáo dục ngoìa giời lên lớp rất đa dạng và phong phú, thể
hiện tập trung ở các loại hình hoạt động sau đây:
- Hoạt động chính trị - xã hội và nhân văn;
- Hoạt động văn hóa nghệ thuật;
- Hoạt động thể dục thể thao;
- Hoạt động lao động, khoa học, kĩ thuật, hướng nghiệp;
- Hoạt động vui chơi giải trí.
4.2. Một số hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông rất đa dạng và phong
phú, song do những yêu cầu thực tiễn mà hoạt động này được thực hiện chủ yếu thông qua 3 hình thức tổ chức cơ bản (đã được qui định và dành thời gian trong kế hoạch dạy
học) sau đây:
(1). Tiết chào cờ đầu tuần;
(2). Tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp hàng tuần, tiết hoạt động tập thể lớp cuối
tuần;
(3). Hoạt động giáo dục theo chủ điểm hàng tháng.
5. Qui trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Theo GS Đặng Vũ Hoạt, Qui trình chung tổ chức một hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp cho học sinh (qui mô lớp hoặc qui mô trường) nên tiến hành theo các bước
sau:
- Bước 1: Đặt tên chủ đề hoạt động và xác định các yêu cầu giáo dục cần phải đạt
được
+ Trước hết, các nhà giáo dục cần xác định chủ đề của hoạt động, vì chủ đề chứa
đựng nội dung hoạt động và định hướng cho việc lựa chọn hình thức hoạt động phù hợp với lứa tuổi và điều kiện cụ thể của nhà trường.
+ Sau khi lựa chọn chủ đề, cần xác định rõ mục tiêu giáo dục để chỉ đạo triển
khai hoạt động đúng hướng và có hiệu quả. Việc xác định mục tiêu hoạt động phải căn cứ vào các nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, chú ý vào 3 yêu
cầu giáo dục:
(1) Yêu cầu giáo dục về nhận thức: hoạt động sẽ cung cấp cho học sinh những
hiểu biết, những thông tin gì? củng cố hoặc nâng cao những hiểu biết gì cho học sinh?
(2) Yêu cầu giáo dục về thái độ: qua hoạt động sẽ giáo dục học sinh về mặt tình
cảm, thái độ gì ? (yêu ghét, hứng thú, tích cực)
(3) Yêu cầu giáo dục về kĩ năng: qua hoạt động sẽ hình thành ở học sinh những
kĩ năng gì ? (kĩ năng giao tiếp, ứng xử; kĩ năng tự phục vụ; kĩ năng tự quản)
- Bước 2: Chuẩn bị cho hoạt động
Sau khi đã xác định chủ đề và mục tiêu hoạt động, hiệu quả của hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp phụ thuộc phần lớn vào việc chuẩn bị cho hoạt động, cụ thể là:
+ Vạch kế hoạch bao gồm: dự kiến thời gian chuẩn bị, thời gian tiến hành hoạt
động; dự kiến nội dung và hình thức hoạt động; dự kiến những điều kiện về kinh phí,
phương tiện hoạt động và cơ sở vât chất cho hoạt động;
+ Dự kiến những công việc phải chuẩn bị và phân công lực lượng tham gia chuẩn
bị. Lực lượng tham gia chuẩn bị chủ yếu là học sinh; nhưng trong nhiều hoạt động cần có sự tham gia chuẩn bị của giáo viên bộ môn, cha mẹ học sinh, đòan - đội, các lực
lượng ngoài xã hội ;
=y dựng chương trình thực hiện hoạt động;
+ Bồi dưỡng đội ngũ cốt cán học sinh về kĩ năng tự quản, kĩ năng điều khiển hoạt
động ;
+ Đôn đốc, kiểm tra việc chuẩn bị.
Trong quá trình chuẩn bị hoạt động, nhà giáo dục phải khuyến khích và lôi cuốn
học sinh tham gia vào các công việc chuẩn bị, để học sinh là chủ thể tích cực hoạt động.
- Bước 3: Tiến hành hoạt động
Ở bước này, học sinh sẽ điều khiển hoạt động theo chương trình đã được xây
dựng từ trước. Nhà giáo dục tham gia như một đại biểu và chỉ xuất hiện khi thật cần
thiết để giúp học sinh giải quyết những tình huống bất ngờ trong quá trình hoạt động.
- Bước 4: Đánh giá kết quả hoạt động và tổ chức rút kinh nghiệm
Việc đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có liên quan tới kết
quả giáo dục toàn diện của nhà trường, của lớp; vì vậy, cần phải tổ chức đánh giá kết quả từng hoạt động cũng như đánh giá sau một thời kì (học kì, năm học) để từ đó rút kinh nghiệm cho việc tổ chức các hoạt động tiếp theo.
II. HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC DÂN SỐ TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG
1. Khái quát về giáo dục dân số
1.1. Một số khái niệm
1.1.1. Khái niệm "dân số"
Ngày nay, "dân số" trở thành phạm trù trung tâm thu hút sự quan tâm của mỗi gia
đình, mỗi cộng đồng, mỗi quốc gia và toàn cầu. Vậy, dân số là gì ?
- Theo nghĩa hẹp, "dân số" của một khu vực (cộng đồng, quốc gia) là tổng số dân
sinh sống ở khu vực đó (cộng đồng, quốc gia)
- Theo nghĩa rộng, "dân số" phải được xem xét trên hai mặt: số lượng và chất
lượng của số dân đó. Chất lượng dân số thể hiện ở các mặt: thể lực, trí lực, trình độ, kĩ năng lao động sản xuất các sản phẩm vật chất, tinh thần.
Quan điểm kinh tế thuần túy thường nhấn mạnh đến mặt số lượng của "dân số",
tức là số dân; mặt chất lượng của dân số chưa được coi trọng. Quan điểm kinh tế xem xét tiến bộ xã hội có tính toàn diện vừa chú ý đến sự tăng trưởng, vừa chú ý tới sự phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống. Quan điểm này nhìn nhận vấn đề "dân số" trên cả hai mặt: số lượng và chất lượng.
1.1.2. Khái niệm "giáo dục dân số"


 Giáo dục dân số là thuật ngữ mà tổ chức UNESCO sử dụng để chỉ một chương
trình giáo dục giúp người học hiểu được mối quan hệ qua lại giữa động lực dân số và các nhân tố khác của chất lượng cuộc sống. Từ đó có những quyết định hợp lí, có trách nhiệm, có những hành vi đúng đắn về các lĩnh vực dân số, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của bản thân, gia đình, cộng đồng, đất nước và thế giới.
Như vậy, mục đích chính của giáo dục dân số là nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân ở cấp vi mô và vĩ mô. Giáo dục dân số giúp người học phát triển hiểu biết của họ về các vấn đề dân số; mở rộng tầm nhìn của họ, phát triển các kĩ năng phù hợp trong việc phân tích và xác định vấn đề một cách có ý nghĩa về mặt cá nhân và phù hợp về mặt xã hội. Giáo dục dân số là một phần không thể tách rời của những cố gắng phát triển toàn diện nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của cá nhân và quốc gia.
Giáo dục dân số là vấn đề của mọi quốc gia. Mỗi quốc gia có chính sách dân số
và chủ trương giáo dục dân số phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội của mình ở từng thời kì, rút kinh nghiệm quá khứ để xác định giải pháp cho hiện tại và dự báo chiến lược cho tương lai. Mặt khác, giáo dục dân số được thực hiện không phải chỉ dành cho thanh thiếu niên trong lứa tuổi học đường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân mà cho các thành viên ở mọi lứa tuổi trong xã hội.
Ngày nay, giáo dục dân số được thừa nhận là một chương trình giáo dục giúp
người học hiểu được mối quan hệ giữa tình hình dân số và những nhân tố khác của chất lượng cuộc sống của mỗi người, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng, mỗi quốc gia và toàn thế giới. Giáo dục dân số là một khoa học tổng hợp mới ra đời nhằm điều khiển sự phát triển dân số, đảm bảo sự cân bằng hợp lí giữa dân số và các nguồn của cải vật chất trên phạm vi toàn cầu và ở từng quốc gia.
1.1.3. Một số khái niệm liên quan
- Chất lượng cuộc sống: chất lượng cuộc sống ở cấp vi mô là chất lượng cuộc
sống của mỗi con người, mỗi gia đình; chất lượng cuộc sống ở cấp vĩ mô là chất lượng cuộc sống của toàn xã hội và trên các bình diện khác rộng lớn hơn. Đây là một khái niệm rất phức tạp vì nó đòi hỏi sự thỏa mãn về những nhu cầu tình cảm và các nguyện vọng xã hội của cộng đồng hay của xã hội cũng như những khả năng đáp ứng được các nhu cầu cơ bản về lương thực, năng lượng, nhà ởcủa chính bản thân xã hội. Nhưng, chắc chắn rằng chất lượng cuộc sống bao giờ cũng bao gồm mức sống, lối sống và mức độ bền vững ổn định của xã hội và mức độ mà xã hội có thể sống hài hòa với tự nhiên mà không làm hại bản thân nó hoặc môi trường xung quanh. Chất lượng cuộc
sống ở mức vi mô và vĩ mô được qui định bởi năm nhân tố sau:
+ Nhân tố thứ nhất là các động lực dân số (bao gồm các yếu tố có ảnh hưởng lẫn
nhau là qui mô dân số, tốc độ gia tăng dân số, cơ cấu dân số theo độ tuổi, tỉ lệ sinh, tỉ
lệ chết, di dân);
+ Nhân tố thứ hai là hệ thống chính trị xã hội (bao gồm hệ thống xã hội, các giá
trị, tôn giáo, lối sống, các giá trị văn hóa, hệ thống chính trị);
+ Nhân tố thứ ba là quá trình phát triển (bao gồm hệ thống kinh tế, các mối quan
hệ quốc tế, viện trợ, thương mại, những ưu tiên về phát triển);
+ Nhân tố thứ tư là nguồn tài nguyên (bao gồm nguồn tài nguyên con người,
lương thực, vốn tự nhiên, kĩ thuật);
+ Nhân tố thứ năm là mức sống (bao gồm bình quân tổng thu nhập quốc dân trên
đầu người, y tế, giáo dục, nhà ở, các phúc lợi xã hội).
Năm nhân tố trên có tác động ảnh hưởng qua lại tới chất lượng của cuộc sống, trong đó động lực dân số là nhân tố hàng đầu của chất lượng cuộc sống, nó có ảnh hưởng và tác động qua lại với những nhân tố khác. Trong những năm gần đây, khi đánh giá chất lượng cuộc sống, thế giới sử dụng chỉ số phát triển con người HDI để xếp loại chất lượng cuộc sống của các quốc gia, các vùng miền. HDI là chỉ số tổng hợp của 3 tiêu chí về: giáo dục (số năm đi học bình quân đầu người trong toàn dân số), y tế (tuổi thọ trung bình toàn dân số) và thu nhập bình quân trên đầu người (GDP/người).
- Giáo dục kế họach hóa gia đình được xem là một việc rất quan trọng của giáo
dục dân số. Nội dung chủ yếu của giáo dục kế hoạch hóa gia đình là vấn đề sinh đẻ có kế hoạch (các phương pháp hạn chế sinh đẻ, khoảng cách giữa các lần sinh, vấn đề chăm sóc, bảo vệ bà mẹ và trẻ sơ sinh). Ngoài ra, kế hoạch hóa gia đình còn bao gồm vấn đề tổ chức lao động, đời sống vật chất sao cho qui mô gia đình hợp lí. Như vậy, kế hoạch hóa gia đình gắn liền với xây dựng gia đình văn hóa, tạo những quan hệ tình cảm đạo đức trong sáng, lành mạnh và tốt đẹp.
- Giáo dục giới tính chủ yếu quan tâm đến vấn đề tình dục của con người, sự sinh
đẻ và các quan hệ giới tính. Mục đích của giáo dục giới tính là nhằm phát triển sự hiểu biết cá nhân về bản chất giới tính của mình, hiểu biết và tôn trọng người khác như là những cá nhân có giới tính. Việc phát triển những hiểu biết này nhằm làm cho mọi người có những trách nhiệm về hành vi của cá nhân mình. Cụ thể hơn, giáo dục giới tính nhằm trang bị cho thế hệ trẻ sự hiểu biết về hành vi đạo đức có văn hóa trong
quan hệ với người khác giới
Thực chất của giáo dục giới tính là một quá trình rèn luyện cho thế hệ trẻ có
những phẩm chất, tính cách, hành vi và thái độ cần thiết trong quan hệ với người khác
giới. Nội dung giáo dục giới tính có hai mặt:
+ Thứ nhất là sự hiểu biết những gì phù hợp với nền văn hóa xã hội, trong đó có
quan hệ của mình với người khác giới;
+ Thứ hai là biết cách ứng xử, biết cách giải quyết những tình huống và những
vấn đề cụ thể với người khác giới.
Ngày nay, giáo dục giới tính bao gồm những kiến thức khoa học về mối quan hệ
nam - nữ dựa trên những thành tựu của nhiều ngành khoa học như đạo đức học, tâm lí học, xã hội học, sinh học, mĩ học, y họcGiáo dục giới tính đề cập tới nhiều vấn đề cơ bản như tình bạn, tình bạn khác giới, tình yêu lứa đôi chân chính, thái độ và hành vi văn hóa của nam và nữ trong quan hệ tình bạn và tình yêuNgoài ra, giáo dục giới tính còn cung cấp những hiểu biết thông thường về các bệnh lây nhiễm do quan hệ tình dục, đặc biệt là bệnh AIDS.
- Giáo dục đời sống gia đình quan tâm tới những thay đổi về bản chất và vai trò
của gia đình trong thế giới hiện đại. Mục tiêu là để phát triển năng lực của các thành viên trong gia đình, để thực hiện vai trò của mình một cách hữu hiệu hơn, để cải thiện sự giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình và cải thiện chất lượng cuộc sống. Giáo dục đời sống gia đình chủ yếu đặt vào đơn vị gia đình.
Giáo dục đời sống gia đình là một quá trình giáo dục nhằm giúp thế hệ trẻ phát
triển về thể chất, ý thức xã hội, tình cảm đạo đức trong quá trình trưởng thành, trong thời kì chuẩn bị cho hôn nhân, chuẩn bị làm cha mẹ cũng như chuẩn bị các mối quan hệ của họ trong khuôn khổ gia đình. Đó là quá trình cung cấp cho thế hệ trẻ những hiểu biết đầy đủ, chính xác về các khía cạnh sinh học, văn hóa xã hội và đạo đức của hoạt động gia đình với tư cách là tế bào của xã hội.
- Sức khỏe sinh sản: Tại Hội nghị quốc tế về dân số và phát triển được tổ chức tại
Cai rô, thủ đô Ai Cập tháng 9/1994, trong chương trình hành động của Hội nghị, người ta đã định nghĩa : "Sức khỏe sinh sản là trạng thái sức khỏe hoàn hảo về thể chất, tinh thần và xã hội trong mọi khía cạnh liên quan tới hệ thống, chức năng và quá trình sinh sản, chứ không chỉ đơn thuần không có bệnh hoặc không tàn tật". Như thế, sức khỏe sinh sản có nghĩa là mọi người có thể có được một cuộc sống tình dục an toàn, thỏa mãn và họ có khả năng sinh sản và tự do quyết định sinh con hay không, sinh khi nào và sinh bao nhiêu. Ngầm hiểu trong điều cuối cùng là quyền của cả đàn ông và đàn bà có được thông tin và có thể tiếp cận với những biện pháp kế hoạch hóa gia đình an toàn, có hiệu quả, có thể chi trả, chấp nhận được và do họ lựa chọn để điều tiết sinh sản nếu như không trái luật, và quyền được tiếp cận với những dịch vụ chăm sóc sức khỏe thích hợp giúp cho đôi lứa có cơ may để có đứa con khỏe mạnh. Phù hợp với định nghĩa về sức khỏe sinh sản nói trên, chăm sóc sức khỏe sinh sản được xác định là những biện pháp, kĩ thuật dịch vụ đóng góp cho sức khỏe và hạnh phúc về sức khỏe sinh sản. Sức khỏe sinh sản cũng bao gồm cả sức khỏe tình dục, mà mục đích của nó là tăng cường cuộc sống và mối quan hệ cá nhân, không chỉ riêng việc tư vấn và chăm sóc liên quan đến sức khỏe sinh sản và các bệnh lây truyền đường tình dục.
- Sức khỏe sinh sản vị thành niên
+ Vị thành niên là ai ? Theo định nghĩa do Tổ chức Y tế thế giới đưa ra, vị thành
niên là những người từ 10 đến 19 tuổi; trên thực tế, khoảng tuổi này chia làm 2 nhóm: nhóm trước dậy thì và nhóm sau dậy thì. Đứng về góc độ sức khỏe sinh sản, hai nhóm này có những vấn đề khác nhau về sức khỏe sinh sản, hoặc nếu có cùng một vấn đề thì mức độ cũng khác nhau.
+ Sức khỏe sinh sản vị thành niên là những vấn đề về sức khỏe sinh sản liên quan
đến vị thành niên như: (1) Hoạt động tình dục ở lứa tuổi vị thành niên, (2) Hậu quả của hoạt động tình dục ở vị thành niên: thai nghén ngoài ý muốn, các bệnh lây truyền đường tình dục.
1.2. Vị trí, vai trò của giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông
1.2.1. Vị trí của giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông
Giáo dục dân số là một trong số các hoạt động giáo dục quan trọng để thực hiện
giáo dục toàn diện trong nhà trường phổ thông ngày nay. Nó nhằm trang bị cho người học những hiểu biết về các vấn đề liên quan đến sự phát triển dân số, chính sách dân số của quốc gia, mang lại những biến đổi mong muốn trong hành vi sinh sản của những Ông bố, Bà mẹ tương lai; góp phần giúp cho loài người chiến thắng được nghèo nàn lạc hậu, khắc phục được tận gốc sự mất cân bằng sinh thái, xây dựng một cuộc sống văn minh, ấm no, hạnh phúccho mỗi gia đình, mỗi dân tộc và cả nhân loại.
1.2.2. Vai trò của giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông
Giáo dục dân số được thực hiện qua nhiều kênh: qua các phương tiện thông tin
đại chúng, qua sinh hoạt tại các cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội, qua giáo dục trong các nhà trường. Giáo dục dân số trong nhà trường cho thế hệ trẻ có vai trò quan trọng
trong thực hiện chiến lược dân số vì:

- Giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông một cách có hệ thống từ bậc tiểu học là một kênh giáo dục dân số cơ bản nhất, vững chắc nhất và lâu dài nhất; thực chất là phổ cập giáo dục dân số cho toàn thể công dân tương lai của đất nước.
- Giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông tạo cơ hội để đưa những kiến thức
và chính sách dân số quốc gia tới từng gia đình, vì hầu hết các gia đình đều có con em đang học ở các bậc học, cấp học phổ thông; chính thông qua thế hệ trẻ mà những kiến thức và chính sách dân số quốc gia sẽ tác động tới nhận thức và làm thay đổi hành vi về dân số - kế hoạch hóa gia đình của những người lớn trong gia đình.
- Giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông giúp cho đội ngũ giáo viên, công
nhân viên nhà trường có những hiểu biết về dân số - kế hoạch hóa gia đình, hình thành ở họ thái độ và hành vi sinh sản phù hợp với chính sách dân số của nhà nước, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Chiến lược dân số.
2. Chính sách dân số của Việt Nam
2.1. Tình hình dân số ở Việt Nam
- Qui mô dân số:
Trong hơn 50 năm qua, dân số nước ta tăng quá nhanh, đặc biệt là thập niên 60,
70 và 80 của thế kỉ 20

Tình hình dân số qua các thời kì


Năm 1939 1945 1960 1970 1980 1989 1999 2005

Dân số (triệu) 18 25 30 39 54 64.4 76.3 83


Mức tăng dân số của thời kì 1989 - 1999 là 11.9 triệu người, tương đương với mức tăng của thời kì 1979 - 1989 là 11.6 triệu người.


Tỉ lệ gia tăng dân số trong thập niên 90 của thế kỉ 20 và đầu thế kỉ 21


Năm 1992 1993 1995 1996 1998 2000 2003 2005

Tỉ số gia tăng (%) 2.18 2.14 2.06 1.88 1.7 1.53 1.47 1.33


Trong thập niên 90 của thế kỉ 20 và những năm đầu thế kỉ 21, nhờ thực hiện có hiệu quả chính sách dân số quốc gia nên tỉ lệ gia tăng dân số đã giảm đều qua mỗi năm. Tỉ lệ tăng dân số bình quân hàng năm thời kì 1989 - 1999 là 1.7%, thời kì 1979 - 1989 là 2.1%, giảm 0.4% so với thời kì trước. Mặc dù tỉ lệ gia tăng dân số giảm đều qua mỗi năm, nhưng vì qui mô dân số lớn nên hàng năm dân số vẫn tăng trên 1 triệu người. Mặt khác, theo Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em, xu hướng mất cân bằng giới tính khi sinh đang có chiều hướng gia tăng tại Việt Nam. Nhận định này được đúc rút từ kết quả thống kê sinh đẻ ở một số địa phương trong những năm gần đây, đặc biệt là 9 tháng đầu năm 2005 trên cả nước, theo đó số bé trai mới sinh là 289.120, trong khi số bé gái mới sinh là 216.580, tỉ số giới tính là 110.8 trai/100 gái (tỉ lệ tự nhiên lúc mới sinh là 104 - 106 trai/100 gái). Có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực trạng mất cân bằng giới tính, nhưng nguyên nhân chủ yếu vẫn là tư tưởng trọng nam khinh nữ, tâm lí phải có con trai để nối dõi tông đường vẫn đang đeo đuổi các thế hệ trong bối cảnh mỗi gia đình chỉ sinh 1 đến 2 con. Nếu tình trạng mất cân bằng giới tính diễn ra trầm trọng thì sẽ dẫn tới tình trạng thừa nam, thiếu nữ trong xã hội, hệ quả của tình trạng này là gia
tăng tội phạm buôn bán phụ nữ

Tổng tỉ suất sinh qua một số năm

Năm
1960 1985 1989 1994 1998 2005

Số con trung bình/1 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ
6.1 4.1 3.8 3.1
2.47
2.1


Tổng tỉ suất sinh năm 2005 đã tiệm cận với mức sinh thay thế là 2 con cho một cặp vợ chồng, nhưng xu thế giảm sinh chưa vững chắc, từ năm 2003 trở lại đây việc sinh con thứ ba đang có chiều hướng gia tăng, vùng sâu vùng xa số người sinh con thứ ba trở lên vẫn còn nhiều.
- Chất lượng dân số
+ Tuổi thọ bình quân tăng đều những năm qua: năm 1995 đạt 65.2, năm 1999 đạt
68, năm 2005 đạt 71.3. Tuổi thọ bình quân tăng và hiện đạt mức cao là kết quả của việc tăng GDP/bình quân đầu người, của công tác chăm sóc sức khỏe được cải thiện và thu được thành tựu đáng khích lệ từ giảm tỉ lệ trẻ tử vong từ sơ sinh tới dưới 5 tuổi, thực hiện tốt chương trình tiêm chủng mở rộng cho tất cả trẻ trong độ tuổi, thanh toán
bệnh bại liệt, bệnh phong, loại trừ uốn ván trẻ sơ sinh
+ Tỉ lệ người biết chữ ngày càng tăng, theo thống kê, tỉ lệ người biết chữ từ 10
tuổi trở lên đạt 92%, trong đó ở thành thị là 96%, ở nông thôn là 91% (thời điểm 1999). Số năm đi học bình quân của người dân đạt 7.2 năm (thời điểm năm 2000). Năm 2000 cả nước đã hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học, đến tháng 4/2005 có 26/64 tỉnh thành phố đạt chuẩn quốc gia về phổ cập trung học cơ sở. Tại thời điểm năm 2000, có 7.6% dân số từ 13 tuổi trở lên đạt được một một trình độ chuyên môn kĩ thuật nào đó, trong đó: 2.3% là công nhân kĩ thuật hoặc nhân viên nghiệp vụ đã được đào tạo, 2.8% có trình độ trung học chuyên nghiệp, 0.7% có trình độ cao đẳng, 1.7% có trình độ đại học và 0.1% có trình độ trên đại học. Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, năm 1998 tỉ lệ người lao động đã qua đào tạo trong cả nước là 17.8%; theo Ban chỉ đạo điều tra lao động việc làm Trung ương, năm 2005 tỉ lệ lao động đã qua đào tạo trong cả nước là 24%.
+ Thu nhập GDP/bình quân đầu người tính bằng USD theo tỉ giá sức mua tương
đương của Việt Nam đã tăng liên tục trong những năm qua: năm 1995 đạt 1.236 USD, năm 2000 đạt 1.996 USD, năm 2003 đạt khỏang 2.493 USD, năm 2005 ước đạt 2.800 USD.
Theo Báo cáo đề dẫn Hội thảo - Tập huấn về HDI của đề tài KX.05.05 tại thành phố Hồ Chí Minh tháng 10/2002 của GS.VS Phạm Minh Hạc, chủ nhiệm đề tài, chỉ số
HDI của Việt Nam đã gia tăng liên tục và nhanh các năm qua, cụ thể là:

Năm
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002

Chỉ số HDI
0.539 0.540 0.557 0.560 0.664 0.671 0.682 0.688

Xếp thứ hạng
120 121 121 122 110 108 101 109

Theo công bố năm 2005 mới đây của UNDP, HDI của Việt Nam đã đạt 0.704. Như vậy, Việt Nam đã đạt và chắc chắn vượt mục tiêu 0.7 - 0.75 do Chính phủ đề ra cho năm 2010 trong Chiến lược phát triển dân số 2001 - 2010.
- Việc làm: Kết quả điều tra lao động - việc làm đến thời điểm 1/7/2000, tỉ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị cả nước là 6.37%, tỉ lệ thời gian được sử dụng ở khu vực nông thôn trong cả nước là 73.86%; lực lượng lao động ở thành thị là 22.56%, ở nông thôn là 77.44%. Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, số lao động tăng bình quân mỗi năm ở Việt Nam trong 10 năm qua (1995 - 2005) là 844.000, tỉ lệ thất nghiệp của lao động ở khu vực thành thị năm 2005 là 5.31%.
2.2. Chính sách dân số của Việt Nam
2.2.1. Chính sách dân số là gì ?
a. Chính sách dân số là văn bản pháp qui phác thảo các chương trình và những
hoạt động khác của Nhà nước nhằm thay đổi hoặc sửa đổi các xu hướng dân số hiện hành vì sự tồn tại và phồn vinh của đất nước.
b. Một chính sách dân số có ba đặc điểm chính:
- Chính sách dân số phải do Nhà nước đưa ra dưới dạng tuyên bố về mặt quan
điểm, các đạo luật, sắc luật hoặc dưới dạng các chương trình quản lí
- Chính sách dân số phải quán triệt hết các vấn đề dân số
- Chính sách dân số phải đưa ra các mục tiêu và kết quả dự tính để xây dựng các
kế hoạch hoạt động và các chính sách hỗ trợ.
c. Có một số nhân tố ảnh hưởng đến chính sách dân số. Trong đó các nhân tố
quan trọng nhất là: sinh đẻ, chết và di cư. Đối với các nước đang nhằm vào mục tiêu giảm sự gia tăng dân số thì nhân tố sinh là mối quan tâm hàng đầu. Trong trường hợp này, vấn đề không chỉ là giảm mức sinh mà còn phải bảo đảm chăm sóc sức khỏe khi sinh tốt hơn.
2.2.2. Chính sách dân số của Việt Nam
Ngay từ đầu những năm 60 của thế kỉ trước, nhận thức được vấn đề dân số, nhà
nước Việt Nam đã mở cuộc vận động sinh đẻ có kế hoạch nhằm hạn chế sự gia tăng dân số. Các đại hội Đảng coi chính sách dân số là quốc sách, là chính sách xã hội số một, khẳng định ý nghĩa của việc thực hiện có kết quả chính sách dân số đối với việc hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của đất nước. Chính sách dân số của nước ta quan tâm đến khía cạnh nhân văn: vì con người, vì chất lượng cuộc sống con người. Các chủ trương và chính sách dân số của Đảng và Nhà nước được thể
hiện qua một số văn bản chính sau:
- Quyết định số 216/CP do Thủ tướng Phạm Văn Đồng kí ngày 26/12/1961, có
nội dung: "Vì sức khỏe của người mẹ, vì hạnh phúc và sự hòa thuận gia đình, để cho việc nuôi dạy con cái được tốt, việc sinh đẻ của nhân dân cần được hướng dẫn một cách thích hợp".
-Hội đồng Chính phủ ra Chỉ thị số 265/CP ngày 19/10/1978 về đẩy mạnh cuộc
vận động sinh đẻ có kế hoạch. Chỉ thị nhấn mạnh: "Tuyên truyền về sinh đẻ có kế hoạch đồng thời phải tuyên truyền về vệ sinh phụ nữ, vệ sinh thai sản, phòng và chữa bệnh phụ khoaPhải nói rõ tác hại do sinh đẻ quá nhiều, sinh đẻ dày và sinh đẻ sớm. Đồng thời nêu rõ lợi ích và yêu cầu sinh đẻ có kế hoạch là phụ nữ sinh đẻ vừa phải (2 - 3 con), sinh đẻ thưa (cách nhau 4 - 5 năm), sinh đẻ khi người phụ nữ đã có cơ thể
hoàn thiện"
- Ngày 12/8/1981, Hội đồng Bộ trưởng ra Chỉ thị 29/HĐBT yêu cầu các ngành,
các cấp: "Phải đẩy mạnh cuộc vận động sinh đẻ có kế hoạch mạnh mẽ và đều khắp trong cả nước với mục tiêu là sinh đẻ ít, sinh đẻ thưa, nam nữ thanh niên đã kết hôn thì chậm sinh con đầu lòng".
- Ngày 18/10/1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 162/HĐBT về
một số chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình. Điều 3 của Quyết định nêu rõ:
+ Đối với các gia đình ở thành phố, thị xã, khu kinh tế tập trung, các cặp vợ
chồng là cán bộ, lực lượng vũ trang, công nhân viên chức: tuổi sinh đẻ của nữ là 22 tuổi trở lên, nam là 24 tuổi trở lên, ở các vùng khác nữ là 19 tuổi trở lên, nam là 21
tuổi trở lên
+ Nếu sinh con thứ hai thì phải sau con thứ nhất từ 3 đến 5 năm. Nếu người phụ
nữ sinh con muộn sau 30 tuổi trở lên thì khoảng cách có thể từ 2 đến 3 năm.
- Sang thập niên 90, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến vấn đề phát triển dân
số, coi phát triển dân số là yếu tố đặc biệt quan trọng tác động đến phát triển kinh tế xã hội.
+ Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 7 (24 - 27/6/1991) đã xác định:
"Thực hiện đồng bộ chiến lược dân số trên ba mặt: qui mô dân số, cơ cấu dân số, sự
phân bổ dân số; giảm tỉ lệ phát triển dân số mỗi năm khoảng 0.4 - 0.6 phần nghìn"
+ Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 BCH TW Đảng CSVN khóa 7 ngày 14/1/1993
về chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình đã xác định: " Sự gia tăng dân số quá nhanh là một trong những nguyên nhân quan trọng cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội, gây khó khăn lớn cho việc cải thiện đời sống, hạn chế điều kiện phát triển về mặt trí tuệ, văn hóa và thể lực của giống nòi. Nếu xu hướng này tiếp tục diễn ra thì trong tương lai không xa đất nước ta sẽ đứng trước những khó khăn rất lớn, thậm chí nguy cơ về nhiều mặt" . Nghị quyết đã đề ra các quan điểm cơ bản, mục tiêu và các giải
pháp đến năm 2000. Cụ thể là:
+ Mục tiêu tổng quát: Thực hiện gia đình ít con, khỏe mạnh, tạo điều kiện để có
cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
+ Mục tiêu cụ thể: Mỗi gia đình chỉ có 1 hoặc 2 con, để tới năm 2015 bình quân
trong toàn xã hội mỗi gia đình (mỗi cặp vợ chồng) có 2 con, tiến tới ổn định qui mô dân số từ giữa thế kỉ 21. Tập trung mọi nỗ lực nhằm tạo chuyển biến rõ rệt ngay trong thập kỉ 90 này.
- Cụ thể hóa quan điểm về dân số của Đảng, ngày 3/6/1993 Thủ tướng Chính phủ
ra Quyết định số 270/TTg phê duyệt "Chiến lược Dân số - kế hoạch hóa gia đình đến năm 2000".
+ Mục tiêu của Chiến lược Dân số - kế hoạch hóa gia đình giai đọan 1993 - 2000
là: "Giảm nhanh tỉ lệ sinh con thứ ba trở lên để đến năm 2000 tổng tỉ suất sinh (số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ) đạt mức 2.9 con hoặc thấp hơn và qui
mô dân số dưới 82 triệu người để đạt mức sinh thay thế vào năm 2015"
- Ngày 17/10/1997, Thủ tướng Chính phủ ra Chỉ thị số 37/TTg về việc: "Đẩy
nhanh thực hiện Chiến lược dân số - kế hoạch hóa gia đình đến năm 2000"
- Trong những năm đầu của thế kỉ 21, chính sách dân số của Việt Nam tập trung
vào một số vấn đề sau:
+ Mối liên kết giữa dân số và tăng trưởng kinh tế bền vững và phát triển bền
vững;
+ Bình đẳng giới và quyền năng của phụ nữ (năng lực của phụ nữ tham gia vào
các quá trình kinh tế - xã hội);
+ Quyền sinh sản và sức khỏe sinh sản với trọng tâm đặt vào sức khỏe sinh sản vị
thành niên;
+ Tăng nguồn lực cho các dịch vụ sức khỏe sinh sản (bao gồm cả các dịch vụ kế
hoạch gia đình).
- Ngày 22/12/2000, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 147/2000/QĐ - TTg
Về việc phê duyệt Chiến lược Dân số Việt Nam giai đoạn 2001 - 2010. Chiến lược dân số Việt Nam 2001 - 2010 được xây dựng nhằm phát huy kết quả đã đạt được của Chiến lược dân số - kế hoạch hóa gia đình đến năm 2000. Chiến lược này là một bộ phận của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là nền tảng quan trọng trong Chiến lược phát triển con người của Đảng và Nhà nước. Chiến lược này cũng nhằm giải quyết những vấn đề dân số gắn với phát triển trên cơ sở những ưu tiên phát triển của đất nước trong thập kỉ đầu của thế kỉ 21và định hướng của Hội nghị quốc tế về Dân số và phát triển 1994. Thực hiện tốt các mục tiêu của Chiến lược dân số là trực tiếp góp
phần nâng cao chất lượng cuộc sống, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
+ Mục tiêu chiến lược dân số tổng quát giai đoạn 2001 - 2010 là: Thực hiện gia
đình ít con, khỏe mạnh, tiến tới ổn định qui mô dân số ở mức hợp lí để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Nâng cao chất lượng dân số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
+ Các mục tiêu chiến lược dân số cụ thể giai đoạn 2001 - 2010:
Mục tiêu 1: Duy trì vững chắc xu thế giảm sinh để đạt mức sinh thay thế bình
quân trong toàn quốc chậm nhất vào năm 2005, vùng sâu, vùng xa và vùng nghèo chậm nhất vào năm 2010 để qui mô dân số và phân bổ dân cư phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội vào năm 2010.
Mục tiêu 2: Nâng cao chất lượng dân số về thể chất, trí tuệ và tinh thần. Phấn đấu
đạt chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức trung bình tiên tiến của thế giới vào năm 2010.
+ Để nâng cao trách nhiệm của công dân, nhà nước và xã hội trong công tác dân
số; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; tăng cường, thống nhất quản lí nhà nước về dân số, ngày 9/1/2003 Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh dân số. Chủ tịch nước đã kí lệnh số 01/2003/L-CTN ngày 22/1/2003 công bố Pháp lệnh dân số và Pháp lệnh này có hiệu lực từ ngày 1/5/2003.
+ Ngày 16/9/2003, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 104/2003/NĐ-CP Qui
định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Dân số.
- Đặc điểm của chính sách dân số Việt Nam là luôn thể hiện sự cam kết giảm
mức sinh mà không dựa vào việc khuyến khích mô hình gia đình một con. Mô hình phổ biến "gia đình hai con" vẫn là mục tiêu cụ thể cho đến năm 2015. Chính sách của chính phủ nhấn mạnh nguyên tắc tự nguyện thực hiện kế hoạch hóa gia đình.
3. Giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông
3.1. Mục tiêu giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông
3.1.1. Mục tiêu chung của giáo dục dân số
Theo các nhà dân số học, mục tiêu chủ yếu của giáo dục dân số là:
- Thứ nhất, hình thành nhận thức và hiểu biết về:
+ Tình hình dân số trong nước và trên thế giới;
+ Các khái niệm và lí thuyết cơ bản về dân số học;
+ Các quá trình biến đổi dân số;
+ Các yếu tố quyết định sự biến đổi dân số;
+ Quan niệm về chất lượng cuộc sống trong các hoàn cảnh văn hóa, xã hội khác
nhau;
+ Mối quan hệ qua lại giữa biến đổi dân số và các khía cạnh của chất lượng cuộc
sống ở cấp vi mô và cấp vĩ mô;
+ Sự bùng nổ về tiêu thụ và ảnh hưởng của nó đối với chất lượng cuộc sống của
mọi người;
+ Sự sinh sản của con người và phúc lợi của gia đình;
+ Các chính sách, chiến lược, pháp luật về dân số cũng như công tác giáo dục
dân số hiện nay.
- Thứ hai, phát triển các năng lực nhận thức, đánh giá được mối quan hệ mật thiết
giữa chất lượng cuộc sống với sự biến đổi dân số và sự tiêu thụ các tài nguyên, hiện tại và trong tương lai đối với bản thân, cộng đồng quốc gia và thế giới.
- Thứ ba, xây dựng các thái độ hợp lí, các giá trị và kĩ năng để có những quyết
định và hành động có trách nhiệm đối với các vấn đề dân số và việc cải thiện chất lượng cuộc sống.
3.1.2. Mục tiêu giáo dục dân số trong nhà trường phổ thông
a. Mục tiêu giáo dục dân số ở trường tiểu học
- Nâng cao nhận thức của học sinh về các khái niệm cơ bản của dân s
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://duyhunghvq.5forum.info
 
Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang
 Similar topics
-
» Cháo gà miền Bắc
» THƠ ĐỐI ĐÁP
» ĐÔI VẦN TẾU TÁO
» Có nên cho thêm đế vào sandals và giày móc?
» huớng dẫn đọc chart của áo khoác lửng

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
Nothing Is Impossible :: Học tập :: Nghiệp vụ quản lý :: 5. QLHD GD ngoài giờ lên lớp-
Chuyển đến